poniedziałek, 22 Maj 2017
 
 
PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
piątek, 15 czerwca 2012 09:17

Lniano to miejscowosc polozona na Pomorzu na granicy Borów Tucholskich i etnicznego Kociewia. Najstarsze zapiski dotyczace Lniana pochodza z 1328 roku. W tym roku 18 pazdziernika wielki mistrz krzyzacki Werner von Orseln nadal sedziemu ziemskiemu ze Swiecia, Januszowi, dobra w osadzie Siemkowo, obok Belna, Lniana i Lubodziezy. Lniano wystepuje w tym przywileju pod nazwa Medio Lini, jest wlasnoscia rycerska o polskim ustroju prawnym, tak samo osada Lubodziez wystepujaca pod nazwa Lubodziesz i Siemkowo pod nazwa Semicow. W czasach panowania Zakonu Krzyzackiego na Pomorzu tego typu nadania byly bardzo czeste, gdyz tym sposobem próbowano pozyskac pomorskie rycerstwo urzednicze. Daty wydania obu dokumentów nasuwaja przypuszczenie, iz interesujace mnie osady byly lokowane wczesniej, byc moze jeszcze w XIII wieku lub na poczatku XIV. Przemawia za tym takze fakt, ze ziemia swiecka przed 1309 rokiem miala znacznie rozwinieta siec osadnicza. Dlatego po 1309 roku Krzyzacy nadawali czesto wsie juz istniejace i tym samym zmienialo sie prawo wsi, rzadziej zakladano nowe osady.
W XIV wieku Lniano wystepuje pod nazwa Alde Elian. Taka nazwa pojawia sie jeszcze na poczatku XV wieku. W roku 1402 osada ta liczy 20 lanów. W latach 1437-1438 Alde Elian przechodzi na wlasnosc zakonu i na prawo soleckie. W XV wieku Lniano wystepuje takze pod inna nazwa - Ylwen w roku 1415 i Ylven w roku 1430. Forma ta do 1534 roku przeksztalca sie w Lnyano, a nastepnie Lnanio. Nazwa Lniano byc moze pochodzi od rzeczownika len. Jednak pierwotna nazwa miejscowosci brzmiala inaczej, na co wskazuja zapisy wczesniejsze. Z kolei Siemkowo w XV wieku pojawia sie pod nazwa Simkaw - w roku 1434, oraz Symko - w roku 1438, w którym wystepuje jako osada zakonna równiez na prawie soleckim, a jej obszar wynosil az 51 lanów. Duza powierzchnia osady wynikala z faktu, iz rozciagala sie ona na terytorium pózniejszych Jeziorek i Karolewa. Ciekawy jest fakt, ze przez Siemkowo biegla droga z Przysierska do Bladzimia w kierunku na Tuchole, a dalej przez Nowa Marchie do Niemiec. Z kolei osada Lubodziez juz w najstarszym zapisie zródlowym z 1328 roku posiada nazwe (Lubodziesz) prawie ze identyczna jak obecnie. Z poczatku XV wieku pochodza tez pierwsze zapiski dotyczace miejscowosci sasiadujacych z Lnianem. W roku 1400 wzmiankuje sie o osadach Ostrowite (Osterwitz), Bladzim (Bladdschim), Brzemiona (Brzemon), Zalesie Szlacheckie (Szalis) oraz Wetfie (Wandfin). Osada Wandfin liczyla w 1400 roku 49 lanów, stanowila wlasnosc zakonna na prawie soleckim, Osterwitz liczaca 11 lanów równiez na prawie soleckim byla z kolei wsia rycerska. Osadami rycerskimi byly takze Brzemon oraz Szalis posiadajace polski ustrój prawny. Bladzim w roku 1437 byl wsia zakonna na prawie soleckim i liczyl 30 lanów. W latach 1402-1409 wzmiankuje sie o miejscowosciach Mszano i Mukrz, posiadajacy polski ustrój prawny. W zakonnej osadzie Mukrz w roku 1437 znajdowal sie folwark i mlyn. Osada bedaca w bliskim sasiedztwie z Alde Elian byla Elian identyfikowana jako Lnianek, a bedaca wlasnoscia zakonna na prawie soleckim. Pierwsza wzmianka dotyczaca Elian pochodzi z roku 1415.
Pokój torunski z 1466 roku konczacy wojne polsko-krzyzacka stanowil równiez kres jarzma Zakonu Krzyzackiego na Pomorzu. Wszystkie dotychczasowe miejscowosci zakonne po roku 1466 stawaly sie królewszczyznami lub wlasnosciami szlacheckimi. I tak Lniano, Bladzim, Wetfie przeszly we wladanie starostwa swieckiego (królewszczyzny) natomiast wsie Ostrowite, Lubodziez, Siemkowo, Zalesie Szlacheckie, Brzemiona stanowily wlasnosci szlachechty. Nobilis Wentzeslaus de Lubodziesz (Lubodzieski) herbu Nalecz posiadal 7-lanowa osade Lubodziesz wraz z folwarkiem oraz 36-lanowa osade Sziemkaw (Siemkowo). Nobilis Stentzeslaus Kowalskowski herbu Przegonia posiadal 8-lanowa osade Szaliesza (Zalesie Szlacheckie) oraz Bremie (Brzemiona). Mszano (Mszano) nalezalo z kolei po czesci do Ludwika Wewierskiego herbu Prus oraz do Krzysztofa Zplawskiego. Osada Ostrowitey nalezala do trzech szlachciców: Nobilis Petrus Skurgiewski pruskiego pochodzenia posiadal 6 lanów, Nobilis Georgius Lasziewski (Laszewski) herbu Grzymala byl wlascicielem dwóch zagrodników, z kolei Nobilis Sebastian Timawski posiadal 3 lany ziemi.
Ciekawych informacji z zycia Lniana dostarcza lustracja dóbr królewskich województwa pomorskiego z 1565 roku. Lniano opisane jest tu jako od zamku (swieckiego) trzy mile (tu 1 mila = ok. 7 km) na gruncie borowem i staradawna zasiadlem. Maja granice z Ostrowitem, ze Mszanem, wsiami ziemianskimi. Ma wlók in summa 20. Soltyskich 2, (...). Pustych wlók 2, które orza na dwór, uradza sie na nich kop zyta 13, owsa 8, (...). Osiadlych wlók 16, na których gburów [z] soltysem 8 (...). Ponadto we wsi jest jeden karczmarz, trzy laki, jedna zwana Ostrowem, druga laka Brodowa, trzecia Czechowa oraz jezioro znajdujace sie przy wsi zwane Mlynskim Jeziorkiem; posiada ono cztery tonie klepne, z których ryby lowione sa tylko na potrzebe zamkowa. Do powinnosci mieszkanców nalezala praca w polu, transport siana, drewna i zyta. Lustracja podaje równiez, iz kosciolem, do którego chodza wierni jest kosciól w Swiekatowie, wsi biskupa wloclawskiego.

Powyzsze opracowanie stanowi fragmenty pracy magisterskiej Darii Cwik